Custom Search

ปัญหาการเริ่มการถือศีลอดไม่ตรงกันในสังคมมุสลิม: ปัญหาและทางออก

เรียบเรียงโดย อ.ชากีรีน สุมาลี
รองผู้อำนวยการโรงเรียนมุสลิมสันติธรรมมูลนิธิ  นครศรีธรรมราช

อัลหัมดูลิละฮฺ มวลการสรรเสริญ เป็นสิทธิ์ของอัลลอฮฺ (สุบหานะฮูวะตะอาลา) ผู้ทรงอภิบาลแห่งสากลโลก ขอความจำเริญ และสันติ จงประสบแด่ศาสดามุฮัมมัด ขอความจำเริญและสันติ จงประสบแด่ผู้เจริญรอยตามท่าน

เมื่อเข้ารอมฎอนปีนี้ (ฮ.ศ.๑๔๓๑) ผมเริ่มเห็นกลิ่นไอความขัดแย้ง ในการบริโภคทัศนะทางฟิกฮฺ ได้ย่างกรายเข้ามา โดยเฉพาะความแตกต่าง ในการยึดทัศนะเกี่ยวกับการเข้า – ออกรอมฎอน ที่แตกต่างกัน  จึงตั้งใจที่จะเขียนบทความ เกี่ยวกับความเข้าใจในเรื่องนี้ เพื่อตักเตือนตนเอง และพี่น้องมุสลิม  แต่พอจะเริ่มเขียน อัลลอฮฺได้ส่งข้อมูลมาให้ โดยไม่ต้องลงมือสืบค้นข้มมูล  นั่นคือ ไปพบบทความเรื่อง รอมฎอน จันทร์เสี้ยว กับภราดรภาพในอิสลาม   ในหนังสือพิมพ์อาซาน (ฉบับที่13 ปี 2551)  จึงต้องขอขอบคุณหนังสือพิมพ์อาซาน มา ณ โอกาสนี้ด้วย

ทัศนะที่หลากหลาย ว่าด้วยการดูเดือนเพื่อเข้า – ออกรอมฎอน

1. ทัศนะแห่งการดูเดือนในท้องถิ่น

เชค อุษัยมีน ถูกถามว่า เราควรถือศีลอด (ในเดือนรอมฎอน) และเลิกถือศีลอดของเรา ตามการเห็นฮิลาล (จันทร์เสี้ยวของเดือนใหม่) ในซาอุดิอาระเบีย หรือเราควรจะถือศีลอด ตามการเห็นฮิลาล ในประเทศที่เราอาศัยอยู่?

ท่าน ได้ตอบคำถามนี้ ไว้ในอัล-อฺะกอลลียาตอัล-มุสลิมะฮฺ หน้า 84 ฟัตวาหมายเลขที่ 23 ว่า "ในหมู่นักปราชญ์ มีความเห็นเกี่ยวกับเรื่องนี้ แตกต่างกันออกไปมากมาย มีประมาณหกทัศนะที่แตกต่างกัน

อย่างไรก็ตาม เรื่องนี้มีทัศนะหลักๆ อยู่สองทัศนะ คือ

ทัศนะแรก คือ ทุกคนควรจะดูเดือน ในประเทศของตนเอง และประเทศที่มีดวงจันทร์ขึ้น ในเวลาเดียวกัน ก็ควรจะปฏิบัติตามประเทศของตน เหตุผลนั้น ก็คือว่า เวลาที่ดวงจันทร์ขึ้นนั้น แตกต่างกันออกไป แต่ละสถานที่ไม่เหมือนกัน

ทัศนะที่สองนั้น ก็คือการเริ่มต้นเดือนใหม่ จำเป็นต้องได้รับการยืนยันในประเทศมุสลิม ประเทศใด ประเทศหนึ่ง เท่านั้น ถ้าในประเทศมุสลิม ประเทศใดประเทศหนึ่ง ยืนยันการเห็นจันทร์เสี้ยว เมื่อนั้น ถือเป็นข้อบังคับที่มุสลิมทุกคน จะต้องใช้การเห็นเดือนนั้น กำหนดการเริ่มต้น ถือศีลอดในเดือนรอมฎอน หรือเลิกถือศีลอด (เมื่อสิ้นเดือนแล้ว) ตามทัศนะที่สองนี้ สำหรับในช่วงเริ่มต้นเดือนรอมฎอน ถ้ามีการยืนยันว่า เห็นจันทร์เสี้ยวในซาอุดิอาระเบีย ก็บังคับให้มุสลิมทุกคน ในทุกส่วนของโลก ถือศีลอดตาม (ซาอุดิอาระเบีย) สำหรับในช่วงเริ่มต้นเดือนเชาวาล ก็บังคับให้มุสลิมทุกคน เลิกถือศีลอดตามเช่นกัน นี่คือทัศนะที่เกือบจะเป็นการยึดถือโดยทั่วไป ของมัซฮับอิมามอะหฺมัด อิบนฺ ฮัมบาล

อย่างไรก็ตาม ทัศนะแรก มีความถูกต้องมากกว่า เพราะพยานหลักฐาน ที่ปรากฏในอัล-กุรฺอาน, สุนนะฮฺ และเพราะการกิยาส (อนุมานเปรียบเทียบ) สำหรับในส่วนที่เกี่ยวกับอัล-กุรฺอานนั้น อัลลอฮฺ ตรัส ความว่า : "เดือนรอมฎอน คือเดือนที่อัล-กุรฺอาน ถูกประทานลงมา เพื่อเป็นทางนำสำหรับมวลมนุษย์ เป็นหลักฐานอันชัดเจน ให้กับทางนำนั้น และยังเป็นบรรทัดฐาน สำหรับแยกแยะความจริงและความเท็จ ดังนั้น พวกเจ้าคนใดเห็น (จันทร์เสี้ยวค่ำคืนแรกของ) เดือนนั้น ให้เขาถือศีลอดในเดือนนั้น.........."(ซูเราะฮฺ อัล-บะเกาะเราะฮฺ อายะฮฺ 185 )

ประโยคสุดท้าย เป็นประโยคเงื่อนไข และกฎ ซึ่งแฝงอยู่ในประโยคเงื่อนไขนั้น ได้รับการบัญญัติไว้สำหรับผู้ที่อยู่ ในเงื่อนไข และไม่มีผลบังคับ สำหรับบุคคล ที่ไม่เข้าข่ายตามเงื่อนไขดังกล่าว ดังนั้น ประโยคที่กล่าวว่า "พวกเจ้าคนใดเห็น (จันทร์เสี้ยวค่ำคืนแรกของ) เดือนนั้น ให้เขาถือศีลอดในเดือนนั้น" จึงมีความหมายว่า บุคคลที่มิได้มองเห็นจันทร์เสี้ยว ก็มิต้องถือศีลอด

เป็นที่รับรู้กันเป็นอย่างดี ในหมู่นักดาราศาสตร์ว่า เวลาที่ดวงจันทร์ขึ้น ในแต่ละสถานที่นั้น แตกต่างกัน ณ สถานที่หนึ่ง อาจมีคนมองเห็นเดือน แต่อีกสถานที่หนึ่ง อาจไม่มีคนมองเห็นเดือน เพราะฉะนั้นตามความหมายของอายะฮฺดังกล่าว (2:185)

สุนนะฮฺท่านนบี ศ็อลฯ กล่าวความว่า  "ถ้าเจ้าเห็นมัน (ฮิลาลของเดือนรอมฎอน) จงเริ่มถือศีลอด และถ้าเจ้าเห็นมันอีกครั้ง (ฮิลาลของเดือนเชาวาล) จงเลิกถือศีลอด และถ้ามีเมฆมาบดบัง มิให้เจ้ามองเห็น ดังนั้น จงนับ (เดือนปัจจุบัน) ให้ครบสามสิบวัน"

ท่านนบีศ็อลฯ กล่าวความว่า "ถ้าเจ้าเห็นมัน" เท่ากับว่าท่านนบีศ็อลฯ เชื่อมโยงกฎนั้น เข้ากับการดูเดือน และถ้ากฎนั้น เชื่อมโยงกับเหตุที่เป็นจริง เมื่อนั้นกฎดังกล่าว จะไม่มีผลบังคับใช้ ในกรณีที่เหตุนั้น ไม่มีอยู่จริง หากพิจารณาในมุมมองของการกิยาส (การอนุมานเปรียบเทียบ) นั้น เมื่อเรากล่าวว่าจากสถานที่หนึ่ง ไปยังอีกสถานที่หนึ่ง เวลาเริ่มถือศีลอด และ เวลาละศีลอด ในแต่ละวัน ช่างแตกต่างกันจริงๆ

ในทำนองเดียวกัน เวลาที่เริ่มต้นถือศีลอดเดือนรอมฎอน และเวลาที่เลิกถือศีลอดเดือนรอมฎอน ย่อมจะแตกต่างกันฉันท์ใดก็ฉันท์นั้น ตัวอย่างเช่น เราอยู่ในริยาด ทุกวันเราเริ่มถือศีลอด ก่อนผู้คนในอัล-หิญาซ และเรายังละศีลอดก่อนพวกเขาเช่นกัน ฉะนั้น เราถูกบังคับให้ต้องเริ่มต้นถือศีลอด ในขณะที่พวกเขา ยังคงรับประทานอาหารกันอยู่ตามปกติ ในอีกด้านหนึ่ง ช่วงเวลาพลบค่ำ เรารับประทานอาหารได้แล้ว ขณะที่พวกเขา ยังต้องถือศีลอดอยู่ เพราะเหตุดังกล่าว ถ้าแต่ละสถานที่ มีกฎของตัวเอง เนื่องจากความแตกต่าง ทางด้านเวลาขึ้น และเวลาตก ของดวงอาทิตย์แล้ว ในทำนองเดียวกัน แต่ละสถานที่ย่อมมีกฎของตัวเอง เนื่องจากความแตกต่างทางด้านเวลาขึ้น และเวลาตก ของดวงจันทร์เช่นกัน

เพราะฉะนั้น คำตอบสำหรับคำถามข้างต้น เป็นที่ชัดเจนแล้ว เป็นวายิบ (บังคับ) สำหรับท่าน ท่านจะต้องปฏิบัติตามการเห็นฮิลาล ในพื้นที่ที่ท่านอาศัยอยู่ "อ้างอิง : เชคอิบนฺ อุษัยมีน อัล-อฺะกอลลียาต อัล-มุสลิมะฮฺ หน้า 84 ฟัตวาหมายเลขที่ 23

2. ทัศนะแห่งการดูเดือน โดยยึดการเห็นจันทร์เสี้ยว ในทุกที่ทั่วโลก

เชค บินบาซถูกถามว่า (( เมื่อการเห็นจันทร์เสี้ยวของเดือนรอมฎอน ได้รับการยืนยันในเกาะอาหรับ (คาบสมุทรอาหรับ) จำเป็นหรือไม่ที่ประเทศอื่นๆ ต้องถือศีลอดตามการเห็นเดือนครั้งนี้?

เชคบินบาซ ได้ตอบคำถามนี้ ไว้ในหนังสือรวมฟะตาวา และบทความเล่มที่ 15 หน้า 77-82 ฟะตาวา หมายเลขที่15 ความว่า (( ไม่เป็นที่สงสัยว่า ท่านร่อซูล ซ็อลลัลลอฮุอะลัยฮิวะซัลลัม ใช้ให้ประชาชาติของท่าน ถือศีลอดตามการเห็น (จันทร์เสี้ยวค่ำคืนแรกของ) เดือน (รอมฎอน) และให้เลิกถือศีลอด (ออกอีด) ตามการเห็น (จันทร์เสี้ยวค่ำคืนแรกของ) เดือน (เชาวาล) ดังกล่าวนี้ ตามหะดีษซ่อเฮี้ยฮฺมากมาย ที่รายงานมาจากท่านร่อซูล ซ็อลลัลลอฮุอะ ลัยฮิวะซัลลัม ซึ่งหะดีษบทหนึ่ง ท่านได้กล่าวความว่า "วันถือศีลอดนั้น คือวันที่พวกเจ้าถือศีลอด วันที่เลิกถือศีลอด (วันอีดิ้ลฟิตรี่) นั้น คือวันที่พวกเจ้าเลิกถือศีลอด (วันอีดิ้ลฟิตรี่) และวันเชือดสัตว์พลี (วันอีดิ้ลอัดฮา) นั้น คือวันที่พวกเจ้าเชือดสัตว์พลี (วันอีดิ้ลอัดฮา)" รายงานโดยติรมีซียฺ หะดีษที่ 697

ถัดไป

หน้าหลัก

พฤษภาคม 17, 2013

ไม่สงวนลิขสิทธิ์สำหรับบทความของเว็บไซต์นี้ ทีมงานสนับสนุนให้มีการเผยแพร่ต่อเพื่อความดีงาม
ติดต่อทีมงานผ่าน www.facebook.com/hasem.piwdee

จำนวนผู้เข้าชม