เปิดความหมาย 15 เมษายน "เถลิงศก สงกรานต์" เริ่มต้น"ปีใหม่" จริงๆ เสียที....

เข้าสู่วันสุดท้ายของ "เทศกาลสงกรานต์"แล้ว  หลายคนคง"อิ่ม"ไปกับการทำบุญ ตักบาตร ไหว้พระ สรงน้ำ รดน้ำขอพรผู้หลักผู้ใหญ่กันถ้วนหน้า ขณะที่อีกจำนวนไม่น้อยก็คงชุ่มฉ่ำไปกับการสาดน้ำ ประแป้ง เสียจนชุ่มฉ่ำสำราญสุขตามๆกัน  นอกจากวันที่ 13 เมษายน จะเป็นวันมหาสงกรานต์ หรือวันส่งท้ายปีเก่า  ซึ่งเป็นวันทำความสะอาดใหญ่ ชำระล้างร่างกาย และจิตใจให้ใสสะอาด เริ่มมีการเล่นสาดน้ำเป็นวันแรก  และวันที่ 14 เม.ย. จะเป็น วันกลาง หรือวันเนา  ถัดมาจากวันมหาสงกรานต์ที่การจัดกิจกรรมการละเล่นพื้นบ้านมากมาย เช่น ขนทรายเข้าวัด ก่อพระเจดีย์ทราย ขบวนแห่ประเพณีสงกรานต์ การแสดงทางวัฒนธรรมและมหรสพอื่นๆ ดังที่ทราบกันอยู่แล้วนั้น  แต่ทราบหรือไม่ว่า วันที่ 15 เมษายน มีความหมายและสำคัญอย่างไร ?


วันที่ 15 เมษายน เรียกว่า "วันพญาวัน" หรือ "วันเถลิงศก" ถือเป็นวันเริ่มต้นปีใหม่ เป็นวันที่ชาวบ้านจะตื่นแต่เช้าเข้าวัดทำบุญ เลี้ยงพระ ฟังธรรม อุทิศส่วนกุศลให้แก่บรรพบุรุษผู้ล่วงลับ และรดน้ำดำหัวขอพรผู้ใหญ่     ผู้เฒ่าผู้แก่ ผู้ที่เคารพนับถือ เพื่อเป็นการขอขมาลาโทษและขอพรปีใหม่เพื่อเป็นศิริมง คลต่อชีวิต โดยใช้นํ้าดอกสารภี ดอกคำฝอย ขมิ้น และส้มป่อย ตอนเช้า จัดเตรียมอาหารคาวหวานใส่สำรับไปถวายพระที่วัด และทำบุญตักบาตรและนำไปให้ผู้เฒ่า ผู้แก่ ครูอาจารย์ หรือบุคคลที่ตนเคารพนับถือ เรียกว่าไปทานขันข้าว (ตานขันข้าว) การทานขันข้าวนี้ นอกจากจะทานให้พระ ผู้เฒ่าผู้แก่ที่เคารพนับถือดังกล่าวแล้วก็มีการถวายทานเพื่ออุทิศส่วนกุศล ถึงญาติพี่น้อง บิดามารดาที่ล่วงลับไปแล้ว โดยพระที่วัดจะแยกย้ายกันนั่งประจำที่บริเวณวัดเพื่อให้ศีลให้พร แก่ผู้ไปทานขันข้าว


เมื่อเสร็จจากการทำบุญตักบาตร ก็มีการถวายทานเจดีย์ทราย ปล่อยนกปล่อยปลา มีการสรงน้ำพระพุทธเจดีย์ มีการค้ำต้นโพธิ์ภายในวัดและหมู่บ้าน มีการสรงน้ำพระพุทธรูปสำคัญคู่บ้านคู่เมือง เช่น เชียงใหม่ก็จะมีการสรงน้ำพระพุทธรูป เสตังคมณี (พระแก้วขาว) วัดเชียงมั่น พระเจ้าทองทิพย์ และ พระพุทธสิหิงค์ วัดพระสิงห์ พระเจ้าเก้าตื้อ วัดสวนดอก เสาอินทขิล หรือเสาหลักเมือง ส่วนตามจังหวัดต่างๆ ก็จะมีการไปสักการะบูชาพระพุทธรูปสำคัญประจำบ้านเมืองตนเช่นเดียวกัน เช่น ลำปาง ก็ไปสรงน้ำพระแก้วมรกตที่วัดพระธาตุลำปางหลวง เมืองน่านที่วัดพระธาตุแช่แห้ง และที่แพร่ก็ไปสรงน้ำ ที่พระธาตุช่อแฮเป็นต้น ตอนบ่าย ก็จะเริ่มการดำหัว และจะทำเรื่อยไปจนถึงวันรุ่งขึ้น หรือวันปากปี

 


ความสำคัญ ของ  วันเถลิงศก แปลว่า "วันขึ้นศก"  เป็น วันขึ้นปีใหม่ทางสุริยคติโดยมีการเปลี่ยนจุลศักราชใหม่ในวันนี้ โดยคำนวณตามพระคัมภีร์สุริยยาตร์ ด้วยหรคุณเถลิงศก. ซึ่งตรงข้ามกับวันขึ้นปีใหม่ทางจันทรคติตามปฏิทินไทยที่เปลี่ยนมาใช้วัน ขึ้น 1 ค่ำเดือน 5 เพื่อให้ระบบเดือนสอดคล้องกับเดือนจิตรามาสอันเป็นเดือนแรกของปฏิทิน จันทรคติทางชมพูทวีป สำหรับวันขึ้น 1 ค่ำเดือน 5 นอกจากจะเป็นวันขึ้นปีใหม่ทางจันทรคติแล้วในวันนี้ถือเป็นวันเปลี่ยนนักษัต ร์อีกด้วย (เริ่มใช้มาตั้งแต่รัชกาลที่ 4 ในขณะก่อนหน้านั้นจะไม่แน่นอน บันทึกชาวบ้านทั่วไปจะคุ้นเคยใช้วันเปลี่ยนนักษัตร์ตามแบบเดิมคือวันขึ้น 1 ค่ำเดือนอ้ายจะพบได้มาก)

ที่มา http://www.matichon.co.th

วันสงกรานต์กับจุดยืนของมุสลิม

มุสลิม เล่นน้ำสงกรานต์ได้หรือไม่ ?

หน้าหลัก

ไม่สงวนลิขสิทธิ์สำหรับบทความของเว็บไซต์นี้ ทีมงานสนับสนุนให้มีการเผยแพร่ต่อเพื่อความดีงาม

จำนวนผู้เข้าชม