การบริหารแบบมีส่วนร่วม

เขียนโดย นายวันชัย โกลละสุต
(ผู้ตรวจราชการกรมโยธาธิการและผังเมือง)

ความหมาย และความสำคัญ ของการบริหาร แบบมีส่วนร่วม

การบริหาร   ความหมาย  คือ  กระบวนการวางแผน  การจัดองค์การ  การสั่งการ และการควบคุม  การปฏิบัติการ ในองค์การ   และการใช้ทรัพยากรอื่น ๆ  ที่ก่อให้เกิดความสำเร็จ ตามเป้าหมายขององค์กร   หรืออีกความหมายหนึ่ง  คือ  กระบวนการทำงาน เพื่อก่อให้เกิดการทำงาน ที่เป็นผลสำเร็จ ด้วยการใช้บุคคล   และทรัพยากรต่าง ๆ  อย่างมีประสิทธิภาพ และบรรลุซึ่งเป้าหมายของความต้องการ

การมีส่วนร่วม    ความหมาย   คือ   ทรัพยากรในการบริหาร ที่เป็นส่วนของบุคคล ในแต่ละระดับการปฏิบัติ มีส่วนในกระบวนการวางแผน   การจัดองค์กร  การสั่งการ  และควบคุมการปฏิบัติ ในแต่ละส่วน ๆ   อย่างเต็มความสามารถ   ทั้งในทิศทาง เพื่อการปฏิบัติด้านเดียว  หรือการนำเสนอซึ่งความคิด ในการดำเนินการ ตามกระบวนการนั้น อย่างใดอย่างหนึ่ง

         การบริหารแบบมีส่วนร่วม    จึงหมายถึง   การที่บุคคลในองค์กร หรือต่างองค์กร ได้ร่วมกัน เพื่อจัดการงาน ให้บรรลุเป้าหมายที่ต้องการร่วมกัน อย่างมีประสิทธิภาพ และสำเร็จ  ทั้งนี้  การมีส่วนร่วมนั้น ๆ   จะอยู่ในขั้นตอนใด ๆ  ก็ตาม   โดยขึ้นอยู่กับความรู้   ความสามารถ  ประสบการณ์   ข้อจำกัดขององค์กร ในแต่ละกระบวนการ ของการดำเนินการบริหารเป็นเกณฑ์

         บุคคลในการมีส่วนร่วม เพื่อการบริหารงาน หรือการจัดการงาน   สามารถที่จะแยกได้กว้าง ๆ  คือ

             -     ภายในองค์กร จะประกอบด้วย   ผู้บังคับบัญชา  (ผู้บริหารระดับสูง)  ผู้บริหารระดับกลาง  (กลุ่มงานต่าง ๆ)  และผู้ปฏิบัติ (คนงาน ผู้ทำงานระดับล่าง) สายสัมพันธ์ของบุคคลในองค์กร จะเป็นไป  ตามลักษณะบังคับบัญชา ตามลำดับ โดยทั่วไปขององค์กรแล้ว จะมีข้อกำหนดไว้เป็นแนวทาง อย่างชัดเจน   ซึ่งทุกระดับ ต้องปฏิบัติให้บรรลุเป้าหมาย ที่ต้องการเสมอ   การมีส่วนร่วม เพื่อการจัดการในองค์กร จึงเป็นในทิศทาง เพื่อการปรับปรุง  พัฒนา  หรือแก้ไขปัญหาข้อขัดข้อง ของการดำเนินการ ในแต่ละองค์ประกอบ   ความจำเป็นของการมีส่วนร่วม อาจไม่ทั้งหมดของบุคคล ในทุกระดับ   อาจเฉพาะเพียงแต่ ในระดับเดียวกันเท่านั้น   หรือเหนือขึ้นไปในระดับหนึ่ง ก็เป็นไปได้   ลักษณะการมีส่วนร่วม ของการจัดการ หรือบริหาร ภายในองค์กร มีรูปแบบต่าง ๆ  ตามสถานการณ์ที่เหมาะสม   รูปแบบเบื้องต้น ก็คือการเสนอ เช่นข้อคิดเห็น เป็นเอกสาร   ผ่านกระบวนการสอบถาม หรือโดยส่งเอกสาร

             -     ต่างองค์กร จะประกอบด้วยในหลายลักษณะ  ขึ้นอยู่กับกิจกรรม ที่จัดกระทำ ในระดับผู้บริหารระดับสูง   การมีส่วนร่วม จะเป็นในรูปของการให้ความเห็น ข้อคิด   แลกเปลี่ยน หรือสนับสนุน เพื่อการจัดการ   หรือระดับผู้ปฎิบัติ ก็เป็นในทิศทางของการจัดการร่วมกัน ในกิจกรรมอย่างเดียวกัน   ทั้งนี้ โดยผลประโยชน์ขององค์กรทั้งสอง ต้องไม่ขัดแย้ง หรือมีการสูญเสียผลประโยชน์ต่อกัน ในรูปใด ๆ

                   ในการมีส่วนร่วม ของบุคคล ในระบบราชการ จะเห็นได้ว่า มีในหลายลักษณะ เช่นเดียวกับรูปของ  องค์กรในปัจจุบัน   กรณีภารกิจการดำเนินการ ของกรมโยธาธิการ และผังเมือง ที่ต้องมีบทบาท และหน้าที่ สัมพันธ์ ต่อองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น บุคคลในสำนักงานโยธาธิการ และผังเมืองจังหวัด ต้องเป็นผู้มีภารกิจหน้าที่ เพื่อการสำรวจออกแบบประมาณการ ต่องานขององค์กรปกครองท้องถิ่นหรือ   (อบต.)   เพื่อโครงการถ่ายโอน กิจกรรมบริการสาธารณะต่าง ๆ  การก่อให้เกิดความมีส่วนร่วม ของบุคคลในท้องถิ่น  จะเป็นผลให้การปฏิบัติงาน ตามภารกิจ บรรลุเป้าหมาย โดยสมบูรณ์   กลไกต่าง ๆ  ในกระบวนการสร้างการมีส่วนร่วม เป็นเรื่องที่ต้องดำเนินการ อย่างมาก

                   ความสำคัญของการบริหารงาน แบบมีส่วนร่วม   เป็นเหตุผลที่จำเป็น ต่อการบริหาร หรือการจัดการองค์กร  คือ

          1)  ก่อให้เกิดความเข้าใจร่วมกัน ในการปฏิบัติงานที่มุ่งหวัง
          2)  กระบวนการตัดสินใจ สามารถรองรับพฤติกรรมของบุคคล ในองค์กร ได้กว้างขวาง และเกิดการยอมรับได้
          3)  เป็นหลักการของการบริหาร ที่เป็นผลต่อการดำเนินการ เชิงวิเคราะห์ด้วยเหตุผล วิวัฒนาการ เพื่อความคิด  (การเปิดกว้าง)   การระดมความคิด  (ระดมสมอง)  ซึ่งนำไปสู่การตัดสินใจได้
          4)  ลดช่องว่าง ของระบบการสื่อสาร ในองค์กร และขจัดปัญหาความขัดแย้งได้

การมีส่วนร่วมของบุคคลต่าง ๆ  ที่เกี่ยวข้อง
        
ในองค์กรของการปฏิบัติงานใด ๆ จะปรากฏบุคคลในระดับต่าง ๆ ปฏิบัติงาน เพื่อการนั้น ๆ โดยสังเขป   อาทิ   ผู้นำองค์กร   (ผู้บริหารระดับสูง)   ได้แก่   หัวหน้าสำนักงาน  ,  ผู้จัดการ  หรือประธานกรรมการ-  บริษัท  ฯลฯ    ผู้บริหารระดับกลาง  ได้แก่   หัวหน้าฝ่ายต่าง  ๆ   ผู้ช่วยผู้จัดการ ,  กรรมการบริหาร  ฯลฯ     ผู้บริหารระดับต้น   อาทิ  หัวหน้างาน  ,  วิศวกรโครงการ   หัวหน้าโครงการ  ฯลฯ   ผู้ปฏิบัติงาน   อาทิ      ธุรการ ,  การเงินฯ  วิศวกร  สถาปนิก  ฯลฯ   กลุ่มผู้ใช้แรงงานอื่น ๆ  อาทิ   ภารโรง  ,  คนงาน  ฯลฯ  และประชาชน ที่อาจเกี่ยวข้อง เป็นการเฉพาะ

         การปฏิบัติงานขององค์กร โดยทั่วไป จะเป็นไปโดยการแบ่งแยกหน้าที่ การงานแต่ละ แผนก ฝ่าย  กอง  หรือ  หน่วยงาน ตามคำสั่งมอบหมายหน้าที่การงาน  หรือแผนภูมิรูปแบบการจัดองค์กร ของแต่ละหน่วยงาน  ซึ่งมีแยกต่างกัน ทั้งราชการ หรือเอกชน   การปฏิบัติงานเชิงคำสั่ง หรือแผนภูมิเหล่านั้น เป็นลักษณะของการสั่งการ   จะเป็นทั้งรูปแบบประสาน จากเบื้องบน ลงล่าง   หรือจากเบื้องล่างสู่บน    หรือในระดับเดียวกันได้เสมอ   พฤติกรรมการปฏิบัติลักษณะแนวสั่งการนี้ เป็นเรื่องปกติ   โดยมีพื้นฐานจากหลักองค์กร ที่ได้วางไว้   การพัฒนา หรือการประสบความล้มเหลว หรือการประสบความสำเร็จ ของงานในองค์กร เป็นสิ่งที่สามารถมองออก และมองได้   โดยการทำงานเชิงบุคคลเป็นสำคัญ   แนวเปลี่ยนผ่าน ซึ่งความสำเร็จใด ๆ  ที่เกิดขึ้น โดยการเสนอความคิด   และร่วมกระทำ   กระทำได้แต่ไม่สอดรับเท่าที่ควร    การจัดกระทำ เพื่อองค์กร ให้มีการพัฒนา และเร่งรัด จะต้องก่อให้เกิดกระบวนการมีส่วนร่วม

ถัดไป

หน้าหลัก

ไม่สงวนลิขสิทธิ์สำหรับบทความของเว็บไซต์นี้ ทีมงานสนับสนุนให้มีการเผยแพร่ต่อเพื่อความดีงาม

 

จำนวนผู้เข้าชม