ละหมาดวิเตร (ขอดุอาอฺกุนูตตอนไหน?)

อาจารย์ครับ ที่ถูกต้องแล้วการกุนูตในละหมาดวิเตร ต้องกุนูตก่อนรุกั๊วะ หรือหลังรุกั๊วะครับอาจารย์ช่วยอธิบายหลักฐาน ต่อไปนี้หน่อยครับ ว่า ถูกต้องหรือไม่ครับ

1. ท่านอัฏ-ฏ็อบรอนีย์ ได้บันทึกในหนังสือ “อัล-มุอฺญัม อัล-กะบีรฺ” ดังการอ้างอิงของท่านอัล-อัลบานีย์ในหนังสือ “อิรฺวาอุ้ล ฆอลีล” เล่มที่ 2 หน้า 166 .. โดยรายงานมาจากท่านอับดุรฺ เราะห์มาน บิน อัล-อัสวัด, ซึ่งรายงานมาจากบิดาของท่านคือท่านอัล-อัสวัด บิน ยะซีด (สิ้นชีวิตปี ฮ.ศ. 75 ) ด้วยสายรายงานที่ถูกต้องว่า ....

كَانَ عَبْدُاللَّـهِ لاَ يَقْنُتُ فِىْ شَـْىءٍ مِنَ الصَّلَوَاتِ إِلاَّ فِى الْوِتْرِقَبْلَ الرَّكْعَةِ ..

“ท่านอับดุลลอฮ์ (อิบนุ มัสอูด ร.ฎ.) ไม่เคยอ่านกุนูตในนมาซใดๆของท่าน นอกจากในนมาซวิตรฺ (โดยจะอ่าน) ก่อนรุกั๊วะอฺ” ....

2. ท่านอิบนุ อบีย์ชัยบะฮ์ ได้บันทึกไว้ในหนังสือ “อัล-มุศ็อนนัฟ” เล่มที่ 2 หน้า 202 ... โดยรายงานมาจากท่านยะซีด บิน ฮารูน, จากท่านฮิชาม อัล-ดัซติวาอีย์, จากท่านหัมมาด, จากท่านอิบรอฮีม, จากท่านอัลกอมะฮ์ (เป็นตาบิอีน, สิ้นชีวิตที่เมืองกูฟะฮ์ปีฮ.ศ. 62) ซึ่งกล่าวว่า .....

إنَّ ابْنَ مَسْعُوْدٍ وَأَصْحَابَ النَّبِىِّ صَلَّى اللَّـهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ كَانُوْا يَقْنُتُوْنَ فِى الْوِتْرِقَبْلَ الرُّكُوْعِ ...

“แท้จริง ท่านอับดุลลอฮ์ อิบนุ มัสอูด ร.ฎ. และบรรดาเศาะหาบะฮ์ของท่านนบีย์ ศ็อลลัลลอฮุ อะลัยฮิวะซัลลัม .. พวกเขาจะอ่านกุนูตในนมาซวิตรฺ ก่อนรุกั๊วะอฺเสมอ”

สายรายงานนี้ ถูกต้อง ตรงตามเงื่อนไขของท่านมุสลิม, ... ดังการรับรองของท่านอิบนุ อัต-ตัรฺกะมานีย์ ในหนังสือ “อัล-เญาฮัรฺ อัล-นะกีย์” ที่ตีพิมพ์รวมกับหนังสือ “อัส-สุนัน อัล-กุบรอ” เล่มที่ 3 หน้า 41, ส่วนท่านอัล-อัลบานีย์ ได้กล่าวในหนังสือ “อิรฺวาอุ้ลฆอลีล” เล่มที่ 2 หน้า 166 ว่า สายรายงานนี้ สวยงาม .... และ
ท่าน إبْنُ مُنْدَه ได้บันทึกไว้ในหนังสือ “อัต-เตาฮีด” ของท่าน .. ดังการอ้างอิง ของท่านอัล-อัลบานีย์ในหนังสือ “อิรฺวาอุ้ล ฆอลีล” เล่มที่ 2 หน้า 167, โดยรายงานมาจาก ท่านอัมรฺ บิน อับดุลลอฮ์ อัล-บัศรีย์, ซึ่งรายงานมาจาก ท่านอัล-ฟัฎล์ บิน มุหัมมัด บิน อัล-มุซัยยับ ... แล้วสืบสายรายงานไปจนถึง ท่านหะซัน บิน อะลีย์ ร.ฎ. ซึ่งกล่าวว่า ....

عَلَّمَنِىْ رَسُوْلُ اللَّـهِ صَلَّى اللَّـهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَنْ أَقُوْلَ إِذَافَرَغْتُ مِنْ قِرَاءَتِىْ فِى الْوِتْرِ : أَللَّهُمَّ اهْدِنِىْ فِيْمَنْ هَدَيْتَ ........... اَلْحَدِيْثَ ..

“ท่านรอซู้ลุลลอฮ์ ศ็อลลัลลอฮุ อะลัยฮิวะซัลลัม ได้สอนให้ฉันกล่าว (คืออ่านดุอากุนูต) เมื่อฉันเสร็จสิ้นจากการอ่าน ในนมาซวิตรฺ ว่า .. อัลลอฮุมะฮ์ดินีย์ ฟีมันฮะดัยต์ ............ (จนจบหะดีษ) ...
คำว่า เมื่อฉันเสร็จสิ้นจากการอ่านมัน หมายถึงการอ่านฟาติหะฮฺและซูเราะห์ ใช่หรือเปล่าครับ อาจารย์ช่วยอธิบายหน่อยครับ คนไม่มีความรู้เริ่มสับสนแล้วครับ เพราะกุนูตหลังรุกั๊วะมาตลอดอยากทราบว่าหลักฐานที่แข็งแรงที่สุดมันคืออะไร ครับ อ่อและอีกเรื่องก็คือ มีหลักฐานการยกมือขอดุอาในขณะกุนูตด้วยหรือไม่ครับ

สุดท้ายถือโอกาสอวยพรวันอีดอาจารย์ก่อนเลยแล้วกันนะครับ ขอให้อาจารย์มีสุขภาพพลานมัยที่สมบูรณ์ ขออัลลอฮฺทรงประทานริสกีแด่อาจารย์และครอบครัวและขอให้อาจารย์ทำงานศาสนานี้ต่อไป มีคนเข้าเว็บเยอะๆนะครับ วัสลาม
ขออัลลอฮฺตอบแทนอาจารย์ครับ

ถามโดย - เด็กรู้น้อย

الحمدلله والصلاة والسلام على رسول الله وبعد...؛

ตามมัซฮับอัชชาฟิอีย์ ถือว่าตำแหน่งของการกุหนูต คือหลังจากเงยศีรษะขึ้นจาก การรุ่กัวอฺ ซึ่งตามนี้ท่านอบูบักร, อุมัร, อุสมาน และอะลี (ร.ฎ.) กล่าวเอาไว้ อิบนุ อัลมุนซิรได้เล่าเอาไว้ และอัลบัยหะกีย์ ได้เล่าจากท่านเหล่านั้น และจากท่านอะนัส (ร.ฎ.) และท่านอิบนุ อัลมุนซิรได้กล่าวว่า : และเราได้รายงานการกุหนูต ก่อนรุ่กัวอฺ จากท่านอุมัร, อะลี, อิบนุ มัสอู๊ด, อิบนุ อับบาส, อบูมูซา อัลอัชอะรีย์, อัลบะรออฺ, อะนัส, อุมัร อิบนุ อับดิลอะซีซ ฯลฯ

และตามนี้ อิหม่ามมาลิก และอิสหาก กล่าวเอาไว้ และอิบนุ อัลมุนซิร ยังได้เล่าถึงการเลือกกระทำ ทั้งก่อนการรุ่กัวอฺ และหลังการรุ่กัวอฺ จากท่านอะนัส, อัยยูบ อัซซัคติยานีย์ และอะฮฺหมัด ซึ่งมีหะดีษหลายบท รายงานมาทั้ง 2 เรื่องนั้น และในซ่อฮีฮฺ ทั้งสอง รายงานจากอบูฮุรอยเราะฮฺว่า : “แท้จริงท่านนบี (ศ็อลลัลลอฮุอะลัยฮิวะซัลลัม) ได้กุหนูตหลังการรุ่กัวอฺ” (أن النبى صلى الله عليه وسلم قنت بَعْدَ الرُّكُوْعِ) และมีรายงาน จากอิบนุซีรีนว่า “ฉันได้กล่าวแก่ท่านอะนัสว่า ท่านร่อซู้ลได้กุหนูต ในละหมาดศุบฮิหรือไม่? อะนัสกล่าวว่า : ใช่ หลังการรุ่กัวอฺเล็กน้อย” รายงานโดยบุคอรีย์และมุสลิม

เมื่อพิจารณาหลักฐานของฝ่ายที่ระบุว่า กุหนูตก่อนการรุ่กัวอฺ จะเห็นได้ว่าเป็นการกระทำของซอฮาบะฮฺ (อิบนุมัสอู๊ด) ถึงแม้ว่าจะเป็นรายงานที่ถูกต้อง ดังที่ระบุมา แต่การอ้างหลักฐานของฝ่ายที่ว่า การกุหนูตมีตำแหน่งหลังจากการรุ่กัวอฺ เป็นการอ้างหลักฐาน ถึงการกระทำของท่านนบี (ศ็อลลัลลอฮุอะลัยฮิวะซัลลัม) โดยตรง จึงเป็นสิ่งที่ต้องนำมาพิจารณา และถือปฏิบัติก่อน และท่านอัลบัยหะกีย์กล่าวว่า “บรรดาผู้รายงานการกุหนูต หลังการรุ่กัวอฺนั้น มีจำนวนมากกว่า และจดจำได้แม่นยำกว่า จึงสมควรมากกว่า (ในการปฏิบัติ) (อัลมัจญ์มูอฺ ชัรหุล มุฮัซซับ ; อันนะวาวีย์ 3/486-487)

ท่านอัลอิรอกีย์ (ร.ฮ.) กล่าวว่า : การกระทำของบรรดาค่อลีฟะฮฺทั้ง 4 ได้มาสนับสนุนการกุหนูต หลังการรุ่กัวอฺ ว่าเป็นสิ่งที่สมควรกว่า (เอานุล-มะอฺบู๊ด เล่มที่ 4 หน้า 352/นัยลุ้ลเอาฏ๊อร ; อัช-เชากานีย์ เล่มที่ 3 หน้า 52) และมุฮำหมัด อิบนุ นัศร์ ได้รายงานจากท่านอะนัส (ร.ฎ.) ว่า แท้จริงท่านร่อซู้ล (ศ็อลลัลลอฮุอะลัยฮิวะซัลลัม) ได้เคยกุหนูตหลังจากการรุ่กัวอฺ ตลอดจนอบูบักรและอุมัร จวบจนกระทั่งมาถึงท่านอุสมาน ท่านได้กุหนูตก่อนการรุ่กัวอฺ เพื่อให้ผู้คนมาทัน” ท่านอัลอิรอกีย์กล่าวว่า สายรายงานดี (นัยลุ้ลเอาฏ๊อร 3/52)

สิ่งที่ถูกรายงาน มาจากท่านอะนัสทั้งหมด อธิบายได้ว่า ถ้ากุหนูตเนื่องจากมีกรณีจำเป็น ก็จะกุหนูตหลังการรุ่กัวอฺ โดยไม่มีข้อขัดแย้งจากท่านอะนัสในเรื่องดังกล่าว ส่วนถ้าไม่มีความจำเป็น (เช่น ธุระ, วิกฤติ) ที่ถูกต้องจากท่านอะนัส คือก่อนการรุ่กัวอฺ ซึ่งการกระทำของบรรดาซ่อฮาบะฮฺ ในเรื่องดังกล่าวแตกต่างกัน ตามที่ปรากฏชัด ถือว่าเป็นความแตกต่างที่อนุญาต (ฟุตหุลบารีย์ 2/393) และดูเหมือนว่าจะสามารถอธิบายเพิ่มเติม ได้อีกว่า ถ้าเป็นละหมาด 5 เวลา แล้วมีการกุหนูต นาวาซิลก็ให้กุหนูตหลังรุ่กัวอฺ ส่วนถ้าเป็นกุหนูตในวิเต๊ร ให้กุหนูตก่อนการรุ่กัวอฺ อันนี้ในกรณีจะรวมการกระทำทั้งสองแบบ ด้วยการอธิบายให้เข้ากัน ซึ่งเรื่องนี้ เป็นข้อปลีกย่อย ไม่ใช่สาระสำคัญของการละหมาด อีกทั้งยังเป็นเรื่องที่นักวิชาการระบุ ว่าถูกทั้งคู่ สามารถเลือกกระทำได้

ส่วนประเด็นที่ถาม ถึงสำนวนการกุหนูตของท่านหะซัน (ร.ฎ.) ที่ร่อซู้ล (ศ็อลลัลลอฮุอะลัยฮิวะซัลลัม) สอนให้นั้น เท่าที่ตรวจค้นในอบูดาวูด, อัตติรมิซีย์, อันนะซาอีย์, อิบนุ มาญะฮฺ และมุสนัดอะฮฺหมัด มีสำนวนตรงกันว่า

(عَلَّمَنِيْ رَسُوْلُ اللهِ صلى الله عليه وسلم كَلِمَاتٍ أَقُوْلُهُنَّ فى قُنُوْتِ الوِتْرِ...)

ไม่มีประโยคที่ว่า (إِذَافَرَغْت مِنْ قِرَاﺋﺘﻰ فى الوتر) ปรากฏอยู่แต่อย่างใด แต่พบในหนังสือซิฟะตุ้ซ่อลาตินนะบีย์ ของชัยค์ อัลบานีย์ (ร.ฮ.) เองในหน้า 143 ใช้สำนวนว่า

وعلم الحسن بن على رض الله عنه أن يقول ؛ (إذافرغ من قراﺋﺘﻪ فى الوتر)

และท่านนบี (ศ็อลลัลลอฮุอะลัยฮิวะซัลลัม) ได้สอนท่านอัลหะซัน อิบนุ อะลี (ร.ฎ.) ให้กล่าว (เมื่อเขาเสร็จจากการอ่านของเขาในวิเต๊ร) ซึ่งประโยคในวงเล็บนี้ ท่านอัลบานีย์ ไม่ได้ทำเชิงอรรถเอาไว้ว่า เป็นสำนวนเพิ่มเติมของผู้ใด เอามาจากตรงไหน? แต่พบสำนวนคล้ายๆ กันในสายรายงานของท่าน อับดุลอะซีซ อิบนุ ซุฮัยบ์ จากท่านอะนัส (ร.ฎ.) ว่า ชายผู้หนึ่งถามท่านอะนัสถึงการกุหนูต (ว่า) หลังการรุ่กัวอฺหรือขณะที่เสร็จสิ้นจากการอ่าน? ท่านอะนัสกล่าวว่า : ไม่! ทว่าขณะที่เสร็จจากการอ่าน (لا ، بل عندالفراغ من القراءة) (ดูฟัตฮุลบารีย์ 2/393)

จึงอาจเป็นไปได้ว่า ชัยค์อัลบานีย์ (ร.ฮ.) ได้นำเอาข้อความ ในสายรายงานนี้ ไปใส่วงเล็บ เป็นคำอธิบายหะดีษกุหนูตของท่านหะ ซัน (ร.ฎ.) ส่วนหนังสืออัต-เตาฮีดของท่านอิบนุ มันดะฮฺ (ร.ฮ.) นั้น ผมไม่มีจึงไม่อาจตรวจสอบได้ ว่ามีสำนวนเพิ่มเติมเช่นนี้ ในรายงานอื่น นอกจากสุนันทั้ง 4 และมุสนัดอะฮฺหมัดหรือไม่? ซึ่งคำว่า เสร็จสิ้นจากการอ่าน ก็หมายถึง เสร็จสิ้นจากการอ่านฟาติฮะฮฺและซูเราะฮฺนั่นแหล่ะ เพราะหะดีษที่รายงาน จากอะนัส ดังที่อ้างมาในฟัตหุลบารีย์ 2/393 นั้น ตลอดจนคำอธิบายในวงเล็บของหนังสือซิฟะตุ้ฯ ของอัลบานีย์ เป็นสิ่งบ่งชี้ถึงการกุหนูต ก่อนก้มรุ่กัวอฺในวิเต๊ร ซึ่งชัยค์อัลบานีย์ (ร.ฮ.) ก็ให้น้ำหนักเอาไว้

คุณเด็กรู้น้อย (ที่อ่านคำถามของคุณแล้ว ดูจะไม่ใช่รู้น้อยอย่างฉายา) ไม่ต้องสับสน เพราะตำแหน่งการกุหนูต ไม่ว่าจะในละหมาดศุบฮิ หรือละหมาดวิเต๊ร มีหลักฐานระบุ เอาไว้ทั้งก่อน และหลังการรุ่กัวอฺ ที่บอกว่ากุหนูตหลังรู่กัวอฺมาตลอดนั้น ก็ถูกต้องแล้ว เพียงแต่ว่าได้รู้เพิ่มเติมอีกอย่างว่า กุหนูตก่อนรุ่กัวอฺก็มี เวลาไปเจอใครเขาทำ ก็จะได้ไม่ต้องตกใจ! เรื่องนี้เป็นเรื่องชิวๆ ไม่มีปัญหา

ท่านชัยคุลอัซฮัร อิหม่ามญาดัลฮักก์ อะลี ญาดัลฮักก์ (ร.ฮ.) กล่าวว่า : นอกเหนือจากนี้ และเรื่องที่คล้าย ๆ กันและจำเป็นที่บรรดาผู้รู้ และนักฟัตวาทั้งหลาย จะต้องไม่ยุยงให้เกิดความขัดแย้ง ในระหว่างผู้คน ด้วยการฟัตวาขัดแย้งกัน ในประเด็นข้อปลีกย่อย ที่ไม่ส่งผลร้ายต่อการทำอิบาดะฮฺ และจะต้องไม่ใช้คำว่า บิดอะฮฺ เรียกขานสิ่งที่เป็นซุนนะฮฺ ซึ่งมีผู้กระทำตาม และประชาชาติ ได้ให้การยอมรับ” (บุฮูซ ว่า ฟะตาวา อิสลามียะฮฺ ฟี กอฎอยา มุอาศิเราะฮฺ ; ชัยค์ญาดัลฮักก์ฯ เล่มที่ 3/107-108)

ส่วนเรื่องการยกมือ ในขณะกุหนูตนั้น ตามมัซฮับอัชชาฟิอีย์มี 2 ประเด็นคือ

1) ไม่ส่งเสริมให้ยกมือ ซึ่งอัชชีรอซีย์, อัลก็อฟฟ้าล และอัลบะฆ่อวีย์ เลือกเอาไว้ และอิหม่ามอัลหะรอมัยน์ ได้เล่าเอาไว้จากอัศฮาบุชชาฟิอียะฮฺ เป็น จำนวนมาก

2) ส่งเสริม (มุสตะฮับ) ประเด็นนี้ถูกต้อง (ซ่อฮีฮฺ) ในทัศนะของอัศฮาบฺ และในเรื่องของหลักฐาน ดังที่อัลบัยหะกีย์ (ร.ฮ.) ได้รายงานด้วยสายรายงานที่ซ่อฮีฮฺ หรือหะซัน จากท่านอะนัส (ร.ฎ.) ในเรื่องของบรรดากุ๊รรออฺ ที่ถูกลอบสังหารว่า : “แท้จริงฉันได้เห็นท่านร่อซู้ล (ศ็อลลัลลอฮุอะลัยฮิวะซัลลัม) ทุกครั้งที่ท่านละหมาดศุบฮิ ในสภาพที่ท่านจะยกมือทั้งสอง...” และมีรายงาน จากซอฮาบะฮฺหลายท่าน ว่าท่านเหล่านั้น ได้ยกมือขณะกุหนูต เช่น ท่านอุมัร, ท่านอะลีและอิบนุมัสอู๊ด และอบูฮุรอยเราะฮฺ ในการกุหนูตวิเต๊ร

ส่วนเสร็จจากดุอาอฺกุหนูตแล้ว ต้องลูบหน้าหรือไม่? ถ้าเราว่าตามประเด็นที่บอกว่า ไม่มีการส่งเสริมให้ยกมือในการกุหนูต ก็ไม่มีบัญญัติให้ลูบหน้า โดยไม่มีข้อขัดแย้ง แต่ถ้าเรากล่าวว่า มีการส่งเสริมให้ยก ก็มี 2 ประเด็น คือ
1. ส่งเสริมให้ลูบหน้า เป็นประเด็นที่เลื่องลือที่สุด
2. ไม่ต้องลูบหน้า เป็นประเด็นที่ถูกต้อง (ซ่อฮีฮฺ) ตามที่อัลบัยหะกีย์ และอัรรอฟิอีย์ ฯลฯ ได้ตรวจทาน และถือว่าเป็นสิ่งที่ถูกต้อง (กิตาบอัล-มัจญ์มูอฺ ชัรหุลมุฮัซซับ เล่มที่ 3/479-480)

والله أعلم بالصواب

www.alisuasaming.com

หน้าหลัก

กรกฎาคม 22, 2013

ไม่สงวนลิขสิทธิ์สำหรับบทความของเว็บไซต์นี้ ทีมงานสนับสนุนให้มีการเผยแพร่ต่อเพื่อความดีงาม

จำนวนผู้เข้าชม