Custom Search

ขั้นตอนที่ 3: การรวบรวมอัลกุรอาน ในสมัยท่านอุษมาน

โดย... ญาลีละฮ์ รัตโส

ในสมัยท่านอุษมาน นับว่าเป็นสมัยที่สอง ที่ได้มีการรวบรวมอัลกุรอาน ไว้ในเล่มเดียว1   แต่ทว่าการรวบรวมอัลกุรอาน ในสมัยท่านอุษมาน แตกต่างจากการรวบรวม ในสมัยท่านอบูบักร ทั้ง สาเหตุ วิธีการ และขั้นตอน การรวบรวมอัลกุรอาน ในสมัยท่านอุษมาน เกิดขึ้นด้วยเหตุผลต่างๆ คือ
 
ท่านได้เล็งเห็นถึงอันตราย และความวุ่นวาย ที่จะเกิดขึ้นกับประชาชาติอิสลาม เกี่ยวกับการอ่าน อัลกุรอาน อันเป็นเหตุสืบเนื่องมาจากการประทานลงมาของ อัลกุรอาน ด้วย 7  สำเนียงภาษา 2

قال رسول الله   : ((إنّ هذا القرآن أنزل على سبعة أحرف فاقرؤا ما تيسّر منه)) 3

ดั่งที่ท่านรอซูล   กล่าวความว่า "แท้จริง อัลกุรอาน ได้ถูกประทานลงมา 7 สำเนียงภาษาด้วยกัน ท่านทั้งหลาย จงอ่านสิ่งที่จะทำให้เกิดความง่ายดายจาก อัลกุรอานนั้น"

โดย อัลกุรอาน ได้ถูกประทานลงมาครั้งแรก ด้วยสำเนียงภาษาของเผ่ากุเรช และเพื่อให้เกิดความง่ายดายแก่ประชาชาติ อัลกุรอานจึงถูกประทานลงมาด้วย 7 สำเนียงภาษา ทั้งนี้ทั้งนั้น ก็เพื่อความสะดวกง่ายดายในการศึกษา และการท่องจำ โดยเฉพาะอย่างยิ่ง สำหรับคนชรา ผู้อาวุโส เด็กๆ และผู้ที่อ่านไม่ออกและเขียนไม่เป็น ในขณะที่มุสลิมได้กระจัดกระจาย กันออกไปทุกๆเผ่าพ้อง ก็ได้อ่าน อัลกุรอ่าน ตามสำเนียงที่ได้ถูกประทาน ลงมายังพวกเขา

แท้จริงแล้วภาษาอาหรับ หากบันทึกโดยปราศจาก (จุด)  ซึ่งเป็นตัวบ่งบอกถึงความแตกต่างระหว่างตัวอักษรต่างๆ เช่น (ب ت ث ن) ( ج ح خ) (د ذ) (ر ز) (س ش) (ص ض) ( ط ظ) ( ع غ) ف ق )   หากว่าไม่ใช่เจ้าของภาษาแล้ว ก็จะไม่สามารถที่จะแยกแยะคำ แต่ละคำได้เลย นอกจากเจ้าของภาษา ที่คุ้นเคยกับภาษาอาหรับเป็นอย่างดี ในขณะที่ช่วงเวลานั้น มีผู้เข้ารับอิสลาม ที่ไม่ใช่ชาวอาหรับเยอะแยะมากมาย พวกเขาไม่สามารถที่จะแบ่งแยก ความแตกต่างของคำแต่ละคำได้ จากตรงนี้นี่เอง คือต้นกำเนิดของความขัดแย้ง

เมื่อข่าวการขัดแย้ง ได้แพร่สะพัดออกไป  ท่านฮุซัยฟะฮ์ บิน อัลยะมาน ได้มาพบท่านอุษมาน ณ เมืองมะดีนะฮ์ ซึ่งก่อนหน้านั้น ท่านฮุซัยฟะฮ์ได้อยู่ระหว่างการทำสงครามพิชิตอาร์เมเนีย และอาร์เซอร์ไบจัน และท่านได้พูดคุยกับท่านอุษมาน ถึงความขัดแย้งของชาวชาม 4  และชาวอิรัก ในการอ่านอัลกุรอาน เนื่องจากเกรงว่าประชาชาติอิสลาม จะขัดแย้งกันในการอ่านอัลกุรอาน เสมือนกับการขัดแย้งของชาวยิวและคริสเตียน 5

ความขัดแย้งที่เกิดขึ้น สามารถสรุปได้จาก 3 เหตุการณ์ ดังนี้

-  ความขัดแย้งระหว่างครูบาอาจารย์ที่เกิดขึ้นในมัสยิด
-  ความขัดแย้งระหว่างผู้อ่าน อัล-กุรอาน ( القراء ) ในเมืองที่อาศัยอยู่ร่วมกัน
-  ความขัดแย้งระหว่างผู้คนในแคว้นเดียวกัน และ แคว้นอื่นๆ

อย่างไรก็ตาม จากคำแนะนำของท่านฮุซัยฟะฮ์ และผู้อาวุโสท่านอื่น ทำให้ท่านอุษมาน และพวกเขาเหล่านั้น เห็นพ้องต้องกันว่า จะต้องมีการรวบรวม อัลกุรอาน ทั้งหมด ไว้ในการอ่านเดียวกัน และจะไม่มีกลุ่มหนึ่งกลุ่มใด ที่ต่างออกไปจากการอ่านนี้

เพื่อเป็นการบรรลุถึงเป้าหมาย ท่านอุษมานได้ส่งสาร ไปยังท่านหญิงฮัฟเซาะห์ ให้เผาอัลกุรอานที่เหลือทั้งหมดทิ้ง ส่วนคัมภีร์ที่ถูกยกเลิกในสมัยนั้น ยังมีจำนวนที่ไม่แน่นอน บ้างก็ว่ามีทั้งหมด 4 เล่ม, บ้างก็ว่า 5 เล่ม, บ้างก็ว่า 7 เล่ม ถูกเก็บรักษาไว้ที่มะดีนะห์ 1 เล่ม ส่วนที่เหลือได้ถูกส่งไปยังมักกะห์, เยเมน, บะฮ์เรน, บัศเราะห์, กูฟะห์ และชาม ซึ่งหมายความว่า 3 เล่มถูกแจกในคาบสมุทรอาหรับ ส่วนที่เหลืออยู่นอกคาบสมุทรอาหรับ 6

สาเหตุการรวบรวม อัลกุรอาน ในสมัยท่านอุษมาน

สาเหตุการรวบรวม อัลกุรอานในสมัยท่านอบูบักร เพราะเกรงว่า อัลกุรอาน จะสูญสลายไปพร้อมกับการชะฮีดผู้ท่องจำ อัลกุรอาน ในสงคราม ส่วนการรวบรวม อัลกุรอานในสมัยท่านอุษมาน เพราะเกรงว่าจะมีการขัดแย้งกัน เกี่ยวกับการอ่านของผู้ที่อาศัยอยู่ในแคว้นต่างๆ ขณะที่ทุกๆแคว้น มีการอ่านที่แตกต่างกันไปจากแคว้นอื่นๆ และต่างก็ยึดถือว่าแนวการอ่านของตน ถูกต้องและดีที่สุด ดังกล่าวนั่นเอง ทำให้เกิดการกล่าวหากัน เกี่ยวกับความผิดพลาดของอีกบางส่วน

มีรายงานจากอิหม่ามบุคอรีย์และมุสลิมว่า ท่านอุมัร บิน ค็อตตอบ กล่าวว่า : ฉันได้ยินฮิชาม บิน ฮะกีม ขณะที่กำลังอ่านซูเราะห์ อัล-ฟุรกอนในสมัยท่านนบี  และฉันเองก็ได้สดับฟังการอ่านของเขา ขณะที่เขากำลังอ่านซูเราะห์นั้น กับการอ่านที่แตกต่างไป และท่านรอซู้ล ไม่เคยอ่านมัน, และฉันก็เกือบที่จะกระโจนใส่ตัวเขาในเวลาละหมาด, แต่ฉันก็ยังคงรอจนกระทั่งเขาให้สลาม หลังจากนั้นฉันได้ฟาดเขากับเสื้อคลุมของฉัน

และได้กล่าวกับเขาว่า: ใครอ่านซูเราะห์นี้ให้ท่านฟัง ?

เขาตอบว่า : ท่านรอซูล  เป็นผู้อ่านให้ฉันฟัง

ฉันได้กล่าวต่ออีกว่า : ท่านพูดโกหก! ขอสาบานต่ออัลลอฮ์ แท้จริงท่านรอซูล  เคยอ่านซูเราะห์นี้ ให้ฉันฟังซึ่งเป็นการอ่านที่ต่างกับการอ่านของท่าน และฉันได้นำเขาไปยังท่านรอซูล

และได้กล่าวกับท่านว่า : โอ้รอซู้ลของอัลลอฮ์   แท้จริงฉันได้ฟังเขาอ่านซูเราะห์ อัล-ฟุรกอน กับการอ่านที่ท่านไม่เคยอ่านให้ฉันฟัง ขณะที่ท่านก็เคยอ่านซูเราะห์นี้ให้ฉันฟังแล้ว

ท่านรอซู้ล  กล่าวว่า : โอ้อุมัร นำเขามา, ฮิชามเอ๋ย จงอ่านซิ! แล้วท่านฮิชามก็ได้อ่านการอ่าน ซึ่งเขาเคยฟังมันมา

ท่านรอซู้ล  กล่าวว่า : เช่นนี้แหละที่ได้ถูกประทานลงมา

หลังจากนั้นท่านรอซูล  กล่าวว่า : " แท้จริง อัล-กุรอานถูกประทานลงมา 7 สำเนียงภาษา ด้วยกัน ท่านทั้งหลายจงอ่านสิ่งที่ง่ายดายจาก อัล-กุรอานนั้น"  7

ใครคือผู้ที่รวบรวม อัล-กุรอานในสมัยท่านอุษมาน

หลังจากที่มีข้อเสนอให้ทุกๆ แคว้น อ่านอัลกุรอานในสำเนียงภาษาเดียวกัน เพราะเกรงว่าหากวันนี้เกิดความขัดแย้ง ต่อไปข้างหน้าคนรุ่นหลังจะยิ่งขัดแย้งกันหนักกว่านี้

ที่ประชุมเห็นด้วยกับท่านอุษมาน ท่านจึงส่งคนไปยังท่านหญิงอัฟเซาะห์ เพื่อขอนำแผ่นบันทึกที่รวบรวมไว้ มาคัดลอกใหม่ โดยบางส่วนของบรรดาศอฮาบะฮ์ ได้แก่ เซด บิน ษาบิต, อับดุลลอฮ์ บิน ซุเบร, ซะอีด บิน อาซ, อับดุลเราะห์มาน บิน ฮาริษ, โดยท่านอุษมานแนะนำว่า หากมีการขัดแย้งกันเกี่ยวกับการอ่าน ก็ให้ถือสำเนียงภาษาของเผ่ากุเรช เป็นเกณฑ์ เพราะ อัลกุรอานถูกประทานมาด้วยภาษาของพวกเขา

วิธีการรวบรวม อัล-กุรอาน ในสมัยท่านอุษมาน

หลังจากคำแนะนำของท่านอุษมานว่า หากมีการขัดแย้งกันเกี่ยวกับการอ่าน ก็ให้ถือสำเนียงภาษาของเผ่ากุเรช เป็นเกณฑ์ เพราะ อัลกุรอาน ถูกประทานมาด้วยภาษาของพวกเขา เมื่อเสร็จภารกิจการคัดลอก จากแผ่นบันทึกต่างๆ ที่ท่านอบูบักรเคยรวบรวมไว้แล้ว ท่านคอลีฟะฮ์ก็ได้จัดส่ง อัลกุรอาน ที่เขียนขึ้นใหม่ไปยังทุกเขตแคว้น และมีคำสั่งให้เผาฉบับอื่น ๆ ที่มีการบันทึกไว้ทั้งหมด ให้ยึดถือเฉพาะที่เป็นสำเนียงของเผ่ากุเรชเท่านั้น

หลังจากที่ได้คัดลอกใหม่แล้ว อัลกุรอานก็ได้ถูกจัดส่ง ไปยังทุกหัวเมือง และได้เผาอัลกุรอานฉบับอื่น ๆ ที่ขัดแย้งเสียทั้งหมด ด้วยการกระทำดังกล่าวนี้เอง อัลกุรอานจึงได้รับการปกป้องไว้ สำหรับบรรดามุสลิมมาจนถึงปัจจุบัน และตราบจนถึงวันสิ้นโลก 8

แนวทางการรวบรวม อัลกุรอานของท่านอุษมาน

ท่านอุษมานได้วางกฎเกณท์ต่างๆ ในการรวบรวม อัลกุรอานไว้ ดังนี้

1- พิจารณาถึงฉบับสำเนาต่างๆ ซึ่ง ท่านเซด บิน ษาบิต เคยรวบรวมไว้ในสมัยท่านอบูบักร โดยยึดถือเป็นดั่งรากฐาน ในการยกเลิกคัมภีร์ที่เหลือ
2- ขณะที่เกิดการขัดแย้งให้ยึดเอาการอ่านของชาวกุเรช
3- อายาตต่างๆ ที่ถูกเก็บรักษาไว้ จะต้องเป็นอายะห์ ที่ตรงกับมุสฮัฟ (คัมภีร์) ของท่านอบูบักร
4- จะไม่บันทึกสิ่งใดนอกจากจะมั่นใจว่าสิ่งนั้นยังไม่ถูกยกเลิก
5- จะไม่บันทึกสิ่งใด เว้นแต่จะต้องนำเสนอสิ่งนั้น แก่บรรดาศอฮาบะฮ์
6- คำๆใดที่ไม่ขัดแย้งกัน ด้านการอ่าน จะมีการบันทึก  ส่วนคำใดก็ตามที่แตกต่างกัน จากการอ่าน แต่สามารถบันทึกได้ ก็จะเก็บบันทึก เช่น ความแตกต่างของ (จุด) ที่อยู่บนพยัญชนะภาษาอาหรับ เช่น คำว่า  (ننشزها )  จากอายะห์ที่ว่า  وانظر إلى العظام كيف ننشزها } } อายะห์ดังกล่าว สามารถอ่านด้วยกับ الزاي เช่นเดียวกับที่สามารถอ่านด้วยกับ الراء
7- คำที่แตกต่างกันทางด้านการอ่าน และไม่สามารถนำมารวมกัน ด้วยการบันทึกแบบเดียวกันได้ ก็จะมีการบันทึกหนึ่งที่อนุญาตให้อ่านแบบหนึ่ง และอนุญาตให้อ่านอีกแบบเช่นกัน

قال تعالى: {تجري من تحتها الأنهار} ،  قال تعالى: {تجري تحتها الأنهار}0

ด้วยการเพิ่ม (من   ) แต่สามารถอ่านได้ทั้งสองลักษณะ
--------------------------------------------------------------------------------
1.  عصر الخلافة الراشدة، ص83
2.  บรรดาอุลามาอ์ได้ให้ความหมายของคำว่า (سبعة أحرف ) หรือ เจ็ดสำเนียงภาษาไว้มากมายด้วยกัน หนึ่งในนั้น คือ ท่านอิหม่าม อบี อัลฟัดล์       อัร-รอซีย์ ซึ่งให้ความหมายว่า แนวทางต่างๆซึ่งเกิดการเปลี่ยนแปลงและการขัดแย้ง
3.  أخرجه البخاري، كتاب فضائل القرآن، باب أنزل القرآن على سبعة أحرف، ج7، ص 184. و سنن أبي داود ، كتاب الوتر، باب أنزل القرآن على سبعة أحرف، ح 1475، ص 177 .
4.  ปัจจุบันคือประเทศ ( ปาเลสไตน์ – จอร์แดน – ซีเรีย – เลบานอน )
5.  العواصم من القواصم، ص52
6.  تاريخ خلفاء الراشدين، ص 267
7.  مناهل
العرفان في علوم القرآن، ص: 139
8.  مباحث
في علوم القرآن، ص145

/www.islammore.com

หน้าหลัก

ไม่สงวนลิขสิทธิ์สำหรับบทความของเว็บไซต์นี้ ทีมงานสนับสนุนให้มีการเผยแพร่ต่อเพื่อความดีงาม
www.facebook.com/hasem.piwdee

 

จำนวนผู้เข้าชม