Custom Search

อยากทราบด่วน (หลักฐานบิสมิลลาห์ค่อยกับดังในละหมาด, ความสมานฉันท์ของมุสลิม)

สลามอาจารย์ครับ ผมมีเรื่องอยากจะถามดังนี้ครับ

1.การอ่านบิสมิลลาห์เบาๆ ในละหมาดกับการอ่านเสียงดังนั้น หลักฐานใหนแข็งกว่ากันครับ ที่ถามไม่ได้อยากจะสร้างความแตกแยกนะครับ เพียงแต่อยากทราบรายละเอียดครับ ผมเองให้เกียรติในทุกๆ ทัศนะของผู้รู้ครับ แล้วในการอ่านซูเราะห์ในละหมาดต้องอ่านดังหรือค่อยหรือไม่อ่านครับ

2.อาจารย์ ครับผมคนนึงหล่ะอยากให้มุสลิมในบ้านเราสามัคคีกันอ่ะครับ ไม่โจมตีฝ่ายใดฝ่ายหนึ่ง เราพอจะมีวิธีแก้ไขอย่างไรบ้างครับ เราสามารถสร้างความเข้าใจได้ไหมครับ หรือมีการเสวนาหาข้อยุติกันอะไรแบบนี้มันเป็นเรื่องเพ้อฝันหรือเปล่า ถ้าทำได้นะ ผมขอร่วมแรงร่วมใจเต็มที่เลยครับ

ถามโดย - เด็กมีปัญหา

وعليكم السلام ورحمة الله و بركاته
الحمدلله والصلاة والسلام على رسول الله وبعد...؛


ข้อ 1
บรรดานักนิติศาสตร์ (الْفُقَهَاءُ) มีความเห็นต่างกันในประเด็นการอ่าน บิสมิลลาฮฺ ในละหมาดดังนี้

1. อิหม่ามมาลิก (ร.ฮ.) มีความเห็นว่า ห้ามอ่านบิสมิลลาฮฺในการละหมาดฟัรฎู ไม่ว่าจะอ่านดังหรือค่อยก็ตาม ไม่ว่าในตอนเริ่มอ่านบท “อัลฟาติฮะฮฺ และในตอนต้นซูเราะฮฺอื่น ๆ ก็ตาม แต่อนุญาตให้อ่านบิสมิลลาฮ ฺในละหมาดซุนนะฮฺได้

2. อิหม่ามอบูฮะนีฟะฮฺ (ร.ฮ.) มีความเห็นว่าผู้ละหมาดนั้น ให้อ่านบิสมิลลาฮฺค่อย ๆ พร้อมกับการอ่านซูเราะฮฺอัลฟาติฮะฮฺในทุก ๆ รอกอะฮฺ จากบรรดารอกอะฮฺของการละหมาด และถ้าหากอ่านบิสมิลลาฮฺพร้อมกับทุก ๆ ซูเราะฮฺด้วยก็เป็นสิ่งดี (อะฮฺกามุลกุรอาน, อัลญัซซ็อซ เล่มที่ 1 หน้า 15/ตัฟซีร อัลกุรฏุบีย์ เล่มที่ 1 หน้า 96/ซาดุ้ลมุซีรฺ, อิบนุ อัลเญาซีย์ เล่มที่ 1 หน้า 7)

3. อิหม่ามอัชชาฟิอีย์ (ร.ฮ.) กล่าวว่า : ให้ผู้ละหมาดอ่านบิสมิลลาฮฺโดยถือเป็นสิ่งจำเป็น (وُجُوْبًا) ในการละหมาดที่อ่านดัง ก็อ่านบิสมิลลาฮฺดัง ในการละหมาดที่อ่านค่อย ก็ให้อ่านบิสมิลลาฮฺค่อย

4. อิหม่ามอะฮฺหมัด อิบนุ ฮัมบัล (ร.ฮ.) กล่าวว่า : ให้ผู้ละหมาดอ่านบิสมิลลาฮฺค่อย ไม่ส่งเสริมให้อ่านบิสมิลลาฮฺดัง

สาเหตุที่บรรดานักวิชาการมีความเห็นต่างกันในเรื่องนี้ ก็คือ การมีความเห็นต่างกันว่า “บิสมิลลาฮฺ” เป็นอายะฮฺหนึ่งจากซูเราะฮฺอัลฟาติฮะฮฺ และเป็นหนึ่งจากตอนต้นของทุก ๆ ซูเราะฮฺหรือไม่นั่นเอง และอีกอย่างก็คือการที่ชาวสะลัฟมีความเห็นต่างกันในเรื่องนี้

ท่านอิบนุ อัลเญาซีย์ได้กล่าวไว้ในตำราซาดุ้ลมุซีรว่า : “บรรดานักปราชญ์มีความเห็นต่างกันว่า บิสมิลลาฮฺ เป็นส่วนหนึ่งจากซูเราะฮฺอัลฟาติฮะฮฺหรือไม่? ในเรื่องนี้มีริวายะฮฺจากอะฮฺหมัด 2 ริวายะฮฺ ส่วนผู้ที่กล่าวว่า บิสมิลลาฮฺเป็นส่วนหนึ่งจากอัลฟาติฮะฮฺ ก็ถือว่าจำเป็นต้องอ่านบิสมิลลาฮฺในละหมาดด้วย เมื่อกล่าวว่า จำเป็นต้องอ่านฟาติฮะฮฺ ส่วนผู้ที่ไม่เห็นว่าบิสมิลลาฮฺเป็นส่วนหนึ่งจากอัลฟาติฮะฮฺ ผู้นั้นก็กล่าวว่า : การอ่านบิสมิลลาฮฺในละหมาดเป็นซุนนะฮฺ ยกเว้นมาลิก (ร.ฮ.) ที่ระบุว่าไม่ส่งเสริมให้อ่านบิสมิลลาฮฺในละหมาด

และนักปราชญ์ก็มีความเห็นต่างกันในการอ่านบิสมิลลาฮฺดัง ในการละหมาดที่ให้อ่านดัง กลุ่มหนึ่งถ่ายทอดจากอะฮฺหมัด (ร.ฮ.) ว่า ไม่มีซุนนะฮฺให้อ่านบิสมิลลาฮฺดัง ซึ่งเป็นคำกล่าวของอบูบักร, อุมัร, อุสมาน, อะลี, อิบนุ มัสอู๊ด และเป็นมัซฮับของอัซเซารี่ย์, มาลิกและอบูฮะนีฟะฮฺ ส่วนอัชชาฟิอีย์ (ร.ฮ.) นั้น มีความเห็นว่า การอ่านบิสมิลลาฮฺดังเป็นเรื่องที่ถูกส่งเสริมให้กระทำ โดยมีรายงานมาจากมุอาวียะฮฺ, อะฏออฺ และฏอวู๊ซ (ซาดุลมุซีร ฟี อิลมิตตัฟซีร ; อิบนุ อัลเญาซีย์ เล่ม 1 หน้า 7-8 โดยสรุป และอ้างจากร่อวาอิอุ้ลบะยาน ตัฟซีร อายาตฺ อัลอะฮฺกาม, มุฮำหมัด อะลี อัซซอบูนีย์ เล่มที่ 1 หน้า 54)

จากข้อมูลข้างต้น จะเห็นว่าเรื่องการอ่านบิสมิลลาฮฺ อ่านหรือไม่อ่าน อ่านค่อยหรือดัง ล้วนแล้วแต่เป็นทัศนะในข้อปลีกย่อย ที่นักวิชาการมีความเห็นต่างกัน มิใช่เรื่องเด็ดขาดที่จำต้องฟันธงว่าผิดหรือถูก เป็นเรื่องของความเข้าใจ และการวิเคราะห์จากตัวบทของนักวิชาการ ซึ่งผลที่ตามมาก็คือ ย่อมเห็นต่างกันได้เป็นเรื่องปกติ สำหรับประเด็นปัญหาข้อปลีกย่อย (الأحكام الفروعيّة) ดังนั้น ผู้ใดเห็นว่าความเห็นของนักวิชาการฝ่ายใดมีน้ำหนัก ก็สามารถเลือกปฏิบัติได้ สังเกตได้ว่าถ้าเรื่องนี้มีคำตอบเดียวหรือเด็ดขาดแล้วละก็ นักวิชาการย่อมไม่มีความเห็นต่างกันเช่นนี้หรอก

ท่านชัยคุลอิสลาม อิบนุ ตัยมียะฮฺ (ร.ฮ.) ได้ระบุเอาไว้ว่า “ต่อมา พร้อมกับการอ่านบิสมิลลาฮฺนั้น (ถามว่า) มีซุนนะฮฺให้อ่านบิสมิลลาฮฺดังหรือไม่มีซุนนะฮฺ? มี 3 คำกล่าวคือ

1. บ้างก็กล่าวว่า มีซุนนะฮฺให้อ่านบิสมิลลาฮฺดัง เช่นคำกล่าวของอัชชาฟิอีย์ (ร.ฮ.) และผู้ที่เห็นพ้องกับท่าน

2. บ้างก็กล่าวว่า : ไม่มีซุนนะฮฺให้อ่านบิสมิลลาฮฺดัง ดังเช่นคำกล่าวของปวงปราชญ์จากอะฮฺลุ้ลหะดีษ และอะฮฺลุรเราะอฺย์ และนักวิชาการฟิกฮฺของหัวเมืองต่าง ๆ

3. บ้างก็ว่า ให้เลือกเอาระหว่างอ่านค่อยหรือดัง ดังที่มีรายงานจากอิสหากและคำกล่าวของอิบนุ ฮัซฺมินและคนอื่น ๆ ทั้งอย่างนี้ ที่ถูกต้องก็คือ สิ่งที่ไม่อ่าน ดังนั้น อาจจะถูกกำหนดให้อ่านดังได้ตามหลักศาสนบัญญัติ (ชัรฺอฺ) เนื่องจากมีสิทธิประโยชน์ที่มีน้ำหนัก (مصلحة راجحة) ...และอนุญาตอีก เช่นกันในการที่บุคคลจะละทิ้งสิ่งที่ดีกว่า (อัฟฎ้อล) เพื่อสมานฉันท์หัวใจทั้งหลายและความสามัคคี อันเนื่องจากเกรงว่าจะมีการพิพาทกัน...” (มัจมูอะฮฺ อัลฟะตาวา ; อิบนุตัยมียะฮฺ เล่มที่ 22 หน้า 254)

กล่าวคือ การอ่านบิสมิลลาฮฺที่ค่อยนั้น เป็นสิ่งที่ดีกว่า (อัฟฎ้อล) ตามความเห็นของท่านชัยคุลอิสลาม แต่กระนั้นก็อนุญาตให้ละทิ้งการอ่านค่อย ไปกระทำอีกอย่างหนึ่งคือการอ่านดัง ได้ ทั้งนี้ เพื่อความสมานฉันท์และป้องกันปัญหาแตกแยกของผู้ละหมาดตาม ซึ่งการแตกแยกนี้ เป็นเรื่องที่ใหญ่หลวงและจำต้องระวังเอาไว้ไม่ให้เกิดขึ้น เพียงเพราะการยืนกรานในการกระทำสิ่งที่ดีกว่าเท่านั้น (ดูอ้างแล้ว เล่ม 22 หน้า 239)

ข้อ 2
ผมก็มีเป้าหมายเช่นเดียวกันกับคุณนั่นแหล่ะครับ! ไม่ปรารถนาให้คนทะเลาะและแตกแยกสามัคคีกัน แต่ก็นั่นแหล่ะ พอเวลาเราบอกจุดยืนของเราอย่างนี้ ฝ่ายที่ไม่เห็นด้วยก็จะยัน (ทั้งยืน-นั่ง-นอน) ว่าเมื่อพูดเรื่องถูกต้องต้องพูดกันให้เด็ดขาด ยอมความไม่ได้ แตกเป็นแตก อะไรทำนองนั้น

คนพวกนี้ลืมไปว่า สิ่งที่ถูกต้องมันมีรายละเอียดของมัน บางอย่างถูกต้องมากกว่าหนึ่งอย่างก็มี บางเรื่องเป็นประเด็นที่ว่าด้วยสิ่งที่ดีที่สุดหรือดีกว่ากัน ไม่ใช่ว่าถูกหรือผิด ลืมไปว่าหลักของศาสนามี 2 ลักษณะคือ หลักมูลฐาน (اَلأُصُوْلُ) ซึ่งมักจะชัดเจนเด็ดขาดและมีเพียงหนึ่งไม่มีสอง และไม่ให้ขัดแย้งกัน ส่วนที่ 2 มีลักษณะเป็นข้อปลีกย่อย (الفُرُوْعِّية) ซึ่ง มีความเห็นต่างกันได้โดยส่วนใหญ่และอาจจะถูกมากกว่า 1 กรณีก็ได้ ถ้าเข้าใจอย่างนี้ก็จะไม่ค่อยมีปัญหา มีบ้างก็ไม่รุนแรงเพราะถือเป็นเรื่องเปิดกว้างปัญหาจึงมิได้อยู่ที่หลักการ แต่อยู่ที่หลักกู คือ เป็นเรื่องของคน

ไอ้หลักกูนี่แหล่ะที่มันเป็นตัวปัญหา และนำพาไปสู่การโจมตีคนที่เห็นต่าง ผมเคยพยายามจัดเสวนาปัญหาที่เห็นต่างนี้มาก่อนแล้ว แต่ก็ไม่ได้ผลเพราะคนส่วนใหญ่ (และนักวิชาการบางคน) ยังคงยืนกรานในหลักกูอย่างยึดมั่นถือมั่น เรื่องจึงมาลงเอยตรงที่ว่า อะไรบางอย่างที่เกินกำลังของเราก็ควรปล่อยวางมันเสียบ้าง ใครพูดอะไร ใครทำอะไร ก็คงต้องรับผิดชอบไปตอบกับพระองค์อัลลอฮฺ (ซ.บ.) เอาเองก็แล้วกัน


والله أعلم بالصواب

http://www.alisuasaming.com

หน้าหลัก

ไม่สงวนลิขสิทธิ์สำหรับบทความของเว็บไซต์นี้ ทีมงานสนับสนุนให้มีการเผยแพร่ต่อเพื่อความดีงาม
www.facebook.com/hasem.piwdee

จำนวนผู้เข้าชม